VCCI kiến nghị giảm tỷ lệ tái chế với điện thoại di động từ 15% xuống 3%

VCCI kiến nghị giảm tỷ lệ tái chế với điện thoại di động từ 15% xuống 3%

VCCI kiến nghị giảm tỷ lệ tái chế bắt buộc với điện thoại cũ trong 2026-2028, bởi người Việt quen cho tặng hoặc bán ra thị trường thiết bị cũ, thay vì thải bỏ.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) góp ý dự thảo Nghị định hướng dẫn của dự Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi.

Tại phụ lục dự thảo, tỷ lệ tái chế bắt buộc với điện thoại di động được đề xuất ở mức 15% trong ba năm 2026-2028, tăng lên 17% (2029-2031), rồi 19% trong 3 năm tiếp theo. Tỷ lệ tái chế bắt buộc là tỷ trọng sản phẩm, bao bì tối thiểu được tái chế trên tổng lượng đưa ra thị trường trong một năm.

Theo VCCI, các hiệp hội, ngành hàng phản ánh tỷ lệ nói trên "xa rời thực tiễn thị trường". Bởi lẽ, người Việt có thói quen giữ lại điện thoại cũ làm kỷ niệm, cho tặng người thân hoặc bán lại vào thị trường thiết bị cũ (second-hand). Họ hoàn toàn không thải bỏ điện thoại cũ vào dòng rác thông thường.

Một số mẫu điện thoại smartphone đã qua sử dụng. Ảnh: Trọng Đạt

Thực tế, chương trình Việt Nam Tái Chế - sáng kiến của hai ông lớn HP và Apple trong thu gom rác điện tử - chưa bao giờ gom được quá 1% điện thoại cũ trong 10 năm qua. Do đó, VCCI cho rằng tỷ lệ tái chế bắt buộc 15% là bất khả thi, đồng thời kiến nghị mức này trong 2026-2028 giảm về 3%.

Liên đoàn cũng khuyến nghị giảm tỷ lệ tái chế với thủy tinh về 4-6%, để phù hợp với năng lực phân loại rác tại nguồn thực tế, thay vì mức 15% trong dự thảo. Khảo sát của Viện Kinh tế môi trường Đông Nam Á (EEPSEA) năm 2024 cho thấy chỉ 6% vựa phế liệu và 8% người nhặt rác tại Việt Nam thu gom thủy tinh. Bao bì này có giá trị kinh tế thấp, trọng lượng nặng và chi phí vận chuyển cao.

VCCI dẫn báo cáo của Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO) và doanh nghiệp đồ uống, cho thấy chi phí thu gom chai thủy tinh màu tới 25.000 đồng mỗi kg, gấp 12 lần mức đóng góp vào Quỹ Bảo vệ Môi trường hiện hành, trong bối cảnh tỷ lệ thu gom thực tế thấp. "Việc áp chỉ tiêu 15% sẽ tạo ra gánh nặng chi phí tuân thủ khổng lồ cho các ngành sản xuất thực phẩm, đồ uống", văn bản của VCCI nêu.

Bên cạnh đó, tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp cho rằng việc ấn định sẵn lộ trình tăng tỷ lệ tái chế cứng nhắc cho chu kỳ 9 năm (2026-2034) là chưa phù hợp với nguyên tắc quản trị thích ứng (Adaptive Regulation), trong khi thị trường tái chế Việt Nam còn ở giai đoạn sơ khai.

VCCI khuyến nghị cơ quan chức năng có cách tiếp cận tương tự thông lệ tại Liên minh châu Âu (EU), Singapore và Hàn Quốc. Theo đó, chính phủ chỉ ban hành một chỉ tiêu thu gom duy nhất cho mỗi chu kỳ 3 năm. Sau giai đoạn này, việc rà soát, đánh giá năng lực thị trường cần được thực hiện, từ đó ra quyết định điều chỉnh tỷ lệ tái chế bắt buộc.

Ngoài ra, VCCI cũng đề xuất duy trì hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ Môi trường khi thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) ít nhất đến hết năm 2033, trong giai đoạn hoàn thiện hạ tầng tái chế.

Bảo Bảo