'Sẽ thí điểm đấu giá quyền thu phí một số đoạn cao tốc Bắc - Nam'

'Sẽ thí điểm đấu giá quyền thu phí một số đoạn cao tốc Bắc - Nam'

Theo Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Việt Nam dự kiến thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, nhất là các đoạn trên cao tốc Bắc - Nam.

Sáng 12/11, sau khi Bộ trưởng Tài chính kết thúc phần chất vấn, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng giải trình trước Quốc hội về các vấn đề lớn liên quan đến huy động nguồn lực xã hội qua hình thức đầu tư đối tác công - tư (PPP), vốn ODA và giải ngân vốn đầu tư công.

Về PPP, Phó thủ tướng khẳng định việc kêu gọi doanh nghiệp tham gia các dự án PPP, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông là "hết sức quan trọng" và cũng được các nước phát triển khai hiệu quả.

Thông thường, một dự án được đầu tư theo hai hình thức. Thứ nhất, doanh nghiệp được giao xây dựng từ đầu, sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng lợi nhuận nhất định. Thứ hai, Nhà nước đầu tư, xây dựng rồi chuyển cho doanh nghiệp khai thác, thu phí (qua hình thức O&M).

Theo Phó thủ tướng, Việt Nam có cả hai hình thức, nhưng hiện chủ yếu thực hiện theo phương án thứ nhất - để doanh nghiệp đầu tư, sau đó thu phí hoàn vốn. Ông thông tin thời gian khai thác, thu phí một dự án PPP thường khoảng 20 năm.

"Đây là thời gian doanh nghiệp có thể đáp ứng được, bởi đầu tư PPP đều phải vay vốn ngân hàng. Trong khi thời hạn cho vay thường khoảng 10-12 năm. Do đó, doanh nghiệp phải sử dụng thêm vốn tự có", ông nói.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng trả lời trước Quốc hội sáng 12/11. Ảnh: Quang Vinh

Trước đây, các dự án đầu tư hợp tác công - tư gần như "khó đạt hiệu quả" khi doanh nghiệp phải bỏ toàn bộ vốn. Tuy nhiên, Luật PPP được ban hành vừa qua đã đưa ra cơ chế Nhà nước hỗ trợ 50-70% vốn tùy vị trí và hiệu quả từng dự án.

"Các dự án mới đang được triển khai tích cực, hầu hết có hiệu quả khi Nhà nước tham gia chia sẻ vốn đầu tư", Phó thủ tướng cho hay.

Với hình thức O&M, lãnh đạo Chính phủ cho biết thời gian tới, Việt Nam sẽ thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, đặc biệt là các đoạn tuyến trên cao tốc Bắc - Nam.

Theo ông, Bộ Tài chính và Xây dựng đang phối hợp thực hiện. Hình thức này được kỳ vọng thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp, do "không phát sinh các rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công và biến động giá".

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thay mặt Chính phủ, giải trình tại phiên chất vấn, sáng 12/11. Nguồn: VTV

Về giải ngân vốn đầu tư công \- một trong những vấn đề được đại biểu đặt câu hỏi chất vấn - Phó thủ tướng khẳng định Chính phủ nỗ lực để hoàn thành 100% kế hoạch giải ngân. Qua đó, đầu tư công dự kiến đóng góp thêm 1,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế, tạo động lực quan trọng để Việt Nam phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 10% năm nay.

Sau 10 tháng, cả nước giải ngân khoảng 74% vốn đầu tư công. Phó thủ tướng cho biết đây là kết quả tích cực. Tuy nhiên, về vấn đề tạm ứng vốn, ông giải thích đây là yếu tố khách quan khi 2026 là năm đầu tiên triển khai.

Vì vậy, sau khi ký hợp đồng, các nhà thầu được tạm ứng 30% giá trị để mua nguyên vật liệu, chuẩn bị thi công, đặc biệt tại các dự án lớn. "Đây là hoạt động bình thường, không có gì bất thường. Một phần rất nhỏ khác là các khoản tồn đọng từ trước", ông nêu.

Đối với huy động nguồn vốn ưu đãi ODA, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói rằng Việt Nam là quốc gia "đã tốt nghiệp ODA", không còn được tiếp cận những nguồn vốn giá rẻ như trước.

Theo ông, dư địa vay nợ của Việt Nam hiện vẫn khá lớn. Các chỉ tiêu về nợ công, trần nợ công, vay nước ngoài và nợ Chính phủ đều đang ở mức thấp so với giới hạn Quốc hội cho phép. Vì vậy, việc tiếp tục huy động vốn ODA cùng các nguồn lực khác để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế là cần thiết.

Dù vậy, Phó thủ tướng cũng đánh giá việc huy động ODA cần được tính toán kỹ về hiệu quả. "Do không còn được tiếp cận các khoản vay ưu đãi với chi phí thấp, Việt Nam phải tính toán đầy đủ chi phí, rà soát các điều kiện liên quan đến thi công và lựa chọn nhà thầu, bảo đảm khoản vay hiệu quả, an toàn", ông nói.

Anh Tú