Cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ trong nền kinh tế số 1.100 tỷ USD
Cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ trong nền kinh tế số 1.100 tỷ USD Kinh tế số ASEAN dự kiến đạt hơn 1.100 tỷ USD vào 2035, nhưng doanh nghiệp nhỏ cần vượt rào cản kỹ năng và chính sách để tận dụng cơ hội. Khởi nghiệp năm 2019, chị Văn Thị Loan - nhà sáng

Cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ trong nền kinh tế số 1.100 tỷ USD
Kinh tế số ASEAN dự kiến đạt hơn 1.100 tỷ USD vào 2035, nhưng doanh nghiệp nhỏ cần vượt rào cản kỹ năng và chính sách để tận dụng cơ hội.
Khởi nghiệp năm 2019, chị Văn Thị Loan - nhà sáng lập Real Bean Coffee - ban đầu tập trung bán sỉ (B2B) cà phê từ các vùng trồng ở quê nhà Đăk Lăk. Hai năm qua, chị đầu tư hơn vào xây dựng thương hiệu trên kênh bán online, thông qua các buổi livestream, sản xuất video và tương tác người dùng.
"Việc gia tăng nhận diện thương hiệu trên nền tảng số tạo hiệu ứng lan tỏa ngoài kênh trực tuyến, hỗ trợ thúc đẩy tiêu thụ cho cả các nhà phân phối và kênh bán hàng offline", chị chia sẻ.
Nhờ vậy, tổng sản lượng cà phê tiêu thụ trên các kênh của công ty chị Loan tăng trung bình 30% mỗi năm. Các chuyên gia cho rằng cơ hội cho những doanh nghiệp nhỏ như Real Bean Coffee không thiếu.
Theo báo cáo e-Conomy SEA mới đây của Google, Temasek, Bain & Company, nền kinh tế số Đông Nam Á năm nay tăng trưởng 17%, đạt quy mô 368 tỷ USD và dự báo lên mức 1.139 tỷ USD vào 2035. Giai đoạn này, riêng tổng giá trị giao dịch thương mại điện tử (GMV) sẽ tăng hơn 3,6 lần, từ 226 tỷ USD lên 820 tỷ USD.
Quy mô kinh tế số Đông Nam Á. Nguồn: e-Conomy SEA 2026 (Việt hóa bởi AI)
Nhưng để được 'chia phần' trong miếng bánh nghìn tỷ USD, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) cần vượt qua một số rào cản. Đầu tiên, là năng lực số. Theo TS Piti Srisangnam, Giám đốc điều hành Quỹ ASEAN, các công ty siêu nhỏ chiếm 99,9% tổng số doanh nghiệp trong khu vực và tạo ra hơn 85% việc làm.
"Khả năng phân tích dữ liệu, bán hàng livestream và quản lý tồn kho vẫn là thách thức với nhiều nhà bán", ông nhận xét.
Cùng quan điểm, bà Chanida Klyphun, Giám đốc Chính sách công khu vực Đông Nam Á của TikTok, nói doanh nghiệp siêu nhỏ là "xương sống của kinh tế Đông Nam Á", song còn gặp khó khăn trong kinh doanh thương mại điện tử. Thách thức với khu vực doanh nghiệp này là khả năng xây dựng hiện diện trên môi trường số, thu hút khách hàng, quản lý dòng tiền, chuyển đổi người xem thành người mua.
Việc trang bị kỹ năng thương mại điện tử, livestream và sáng tạo nội dung là cách giúp nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ cải thiện sức cạnh tranh. Thực tế, Real Bean Coffee vận hành bài bản cũng nhờ trải qua đào tạo của ASEAN SOAR Together, chương trình do Quỹ ASEAN, Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) và TikTok Shop triển khai từ năm 2025.
Tính đến nay, khoảng 2.400 MSME tại Đông Nam Á đã tham gia chương trình. "Chúng tôi chứng kiến doanh thu tăng gấp 2-3 lần khi các chủ doanh nghiệp chuyển từ bán hàng tại cửa hàng truyền thống sang livestream hàng ngày", TS Piti nói.
Ví dụ, startup mỹ phẩm Nasho (Indonesia) tăng GMV 67% và có thêm 80% khách hàng mới. Hay thương hiệu thời trang Dorsu (Campuchia) chứng kiến lượng truy cập và doanh thu bán lẻ tăng lần lượt 36% và 12%.
Theo thống kê từ TikTok Shop, tổng giá trị giao dịch (GMV) của nhóm doanh nghiệp tham gia chương trình trong năm 2026 tăng 700%.
"Triển vọng kinh doanh xuyên biên giới mở ra khi các doanh nghiệp siêu nhỏ từng bước xây dựng mức độ nhận diện thương hiệu trong khu vực. Những tiến triển này chứng minh sự cần thiết của quan hệ đối tác công - tư", TS Piti nói thêm.
TS Piti Srisangnam, Giám đốc điều hành Quỹ ASEAN. Ảnh: TikTok Shop
Bước tiếp theo để nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tiếp cận thị trường hơn 700 triệu dân của khu vực, là cần tạo hành lang chính sách thông thoáng. Với bán hàng xuyên biến giới, trở ngại đáng kể nằm ở việc thích ứng những quy định thương mại điện tử, chính sách nền tảng, thanh toán và thủ tục hải quan khác nhau giữa 11 quốc gia ASEAN.
Trong nỗ lực giải quyết và xây dựng một hạ tầng kết nối thực sự, Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA) được 11 thành viên ASEAN ký kết tại Philippines hôm 14/11, trước thềm Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49.
DEFA bao trùm các lĩnh vực thương mại số, luồng dữ liệu xuyên biên giới, thanh toán điện tử, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo (AI). Các nhà hoạch định chính sách từng đưa ra mục tiêu việc triển khai hiệp định này sẽ giúp nâng quy mô nền kinh tế số ASEAN lên tới 2.000 tỷ USD vào 2030, tức gấp đôi dự báo của e-Conomy SEA.
Theo ông Jose Ma Concepcion III, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC), MSME là nhóm đối mặt với những rào cản lớn nhất trong thương mại xuyên biên giới, do thường thiếu năng lực nội bộ về tuân thủ quy định, thủ tục hải quan, logistics và công nghệ. Do đó, đây nên là nhóm khởi đầu cho phép thử thành công của DEFA.
"Nếu chúng ta có thể giúp thương mại xuyên biên giới trở nên đơn giản, hiệu quả và an toàn đến mức các đơn vị siêu nhỏ cũng có thể tham gia, sẽ tạo ra nền tảng mang lại lợi ích cho doanh nghiệp ở mọi quy mô", ông nói.
TS Piti lạc quan với bước tiến DEFA. Theo ông, các quy định của hiệp định này giúp tăng cường bảo vệ dữ liệu, định danh số cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi có định danh số được công nhận, doanh nghiệp sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để giao dịch trên thị trường quốc tế. "Hiệp định sẽ tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới, vốn gắn chặt với thương mại điện tử", ông nói.
DEFA dự kiến hiệu lực sau 180 ngày kể từ ngày ký. Tuy nhiên, với doanh nghiệp, mốc thời gian quan trọng hơn là quá trình triển khai tại từng quốc gia, gồm cập nhật quy định pháp luật, xây dựng hệ thống thanh toán và định danh điện tử có khả năng kết nối và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Viễn Thông
Bình luận (0)
Đăng nhập để bình luận
Vui lòng đăng nhập để tham gia thảo luận cùng cộng đồng GVN.