Chuyện gì xảy ra nếu SpaceX và Tesla sáp nhập?

Chuyện gì xảy ra nếu SpaceX và Tesla sáp nhập?

Hợp nhất hai công ty sẽ tạo ra đế chế sản xuất và công nghệ trị giá 3.500 tỷ USD, đồng thời củng cố quyền lực của Musk tại Tesla.

Ngày 20/10, trong buổi công bố báo cáo tài chính của SpaceX, CEO Elon Musk cho biết Tesla và SpaceX đã lập các hội đồng đặc biệt thảo luận khả năng sáp nhập, theo đề nghị của cổ đông. Ông nhận xét việc sáp nhập "là một ý tưởng hay", và công khai thể hiện sự ủng hộ.

Hãng xe điện Tesla và công ty hàng không vũ trụ SpaceX là các doanh nghiệp riêng biệt. Tuy nhiên, ranh giới giữa hai bên đang ngày càng được xóa nhòa khi Musk mở rộng các mảng kinh doanh sang trí tuệ nhân tạo, robot, sản xuất công nghệ cao, Internet vệ tinh và hạ tầng đám mây.

Giới phân tích cho rằng việc sáp nhập sẽ tạo ra một công ty là trung tâm cho tầm nhìn dài hạn của Musk, một đế chế sản xuất và công nghệ trải rộng khắp các lĩnh vực.

"Tôi thực sự cho rằng việc hợp nhất hai công ty mang lại nhiều giá trị, khi chúng ta bước vào thời kỳ siêu trí tuệ. Việc hợp tác trong phát triển phần mềm siêu trí tuệ, thiết kế chip, công nghệ robot, đưa hàng hóa lên quỹ đạo và kết nối Internet có thể mang lại rất nhiều lợi ích", Musk nói hôm 20/10.

Việc này cũng giúp đơn giản hóa quy trình ra quyết định. Các dự án của ông được thực hiện với sự hợp tác của nhiều công ty, vì thế cần sự chấp thuận của phần lớn nhóm cổ đông và hội đồng quản trị khác nhau. Sáp nhập sẽ giúp các lãnh đạo tự do triển khai vốn, tìm kỹ sư và xây hạ tầng khi họ nhìn thấy cơ hội.

Musk từ lâu cũng cho biết ông cần quyền lực lớn hơn tại Tesla để theo đuổi chiến lược AI và robot. Người giàu nhất thế giới hiện sở hữu gần 20% cổ phiếu Tesla và nắm quyền biểu quyết lớn tại SpaceX. Việc sáp nhập sẽ càng củng cố sức ảnh hưởng của ông.

Các cổ đông Tesla còn được tiếp cận các mảng kinh doanh đang tăng trưởng nhanh của SpaceX, như dịch vụ Internet vệ tinh Starlink, mảng phóng tàu/tên lửa và thương vụ hợp tác về hàng không vũ trụ trong tương lai. Ngược lại, nhà đầu tư SpaceX cũng sẽ sở hữu mảng xe điện, lưu trữ năng lượng, xe tự lái và robot của Tesla.

Công ty mới cũng trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới, với vốn hóa thị trường 3.500 tỷ USD. Đó là chưa kể đến vị thế dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực từ xe điện, robot, Internet vệ tinh, phóng tàu, lưu trữ năng lượng và hạ tầng AI.

Những người ủng hộ cho rằng công ty sau sáp nhập có thể phân bổ vốn hiệu quả hơn giữa các mảng kinh doanh đang ngày càng phụ thuộc lẫn nhau. Tuy nhiên, nhóm chỉ trích lại nhận thấy nhà đầu tư có khả năng đối mặt với nhiều loại rủi ro, từ vận hành, pháp lý đến kỹ thuật.

Tàu Starship và tên lửa đẩy Super Heavy v3 của SpaceX trong chuyến bay thử nghiệm tháng 7/2026. Ảnh: Reuters

Thực tế, SpaceX và Tesla đã hợp tác trong nhiều dự án và tiếp tục bổ trợ cho nhau nếu sáp nhập. Starlink có thể cung cấp dịch vụ kết nối cho xe tự lái và robot hình người của Tesla. Ngược lại, pin và các sản phẩm lưu trữ năng lượng của Tesla có thể hỗ trợ nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của SpaceX, trong đó có các dự án trung tâm dữ liệu.

Musk trước đó công bố hai bên hợp tác trong dự án Terafab, để sản xuất chip tiên tiến cho xe và robot của Tesla, cũng như cho mảng AI, trung tâm dữ liệu của SpaceX. Ông kỳ vọng dự án này có thể bắt đầu sản xuất từ cuối năm 2028.

Kinh nghiệm của Tesla trong việc tự động hóa nhà máy quy mô lớn sẽ hỗ trợ cho nỗ lực sản xuất Starship của SpaceX. Ngược lại, công nghệ của SpaceX đã xuất hiện trong các sản phẩm của Tesla, nổi tiếng nhất là với mẫu xe thể thao Roadster vừa ra mắt tuần trước.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất với thương vụ này là địa chính trị và pháp lý. SpaceX là nhà thầu lớn của Bộ Quốc phòng, các cơ quan tình báo Mỹ và NASA. Trong khi đó, Tesla vẫn liên quan chặt chẽ với Trung Quốc thông qua nhà máy ở Thượng Hải - đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất và bán xe của hãng. Vì thế, việc sáp nhập sẽ khiến công ty mới bị giới chức hai nước giám sát chặt chẽ hơn.

Thương vụ cũng đối mặt với những rào cản từ cổ đông và vấn đề quản trị. Họ phải thuyết phục nhà đầu tư rằng việc hợp nhất hai doanh nghiệp vốn phức tạp, sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn so với kịch bản hoạt động riêng biệt. Những nghi ngại về xung đột lợi ích, quyền biểu quyết và phân bổ vốn chắc chắn nảy sinh.

Cuối cùng, là rủi ro trong quá trình hoạt động. Starship, taxi tự lái, robot hình người, trung tâm dữ liệu AI, thông tin di động và hạ tầng trên quỹ đạo đều là những khoản đặt cược tốn kém và đầy thách thức về kỹ thuật. Việc hợp nhất Tesla và SpaceX không giúp giảm thiểu rủi ro, chỉ gộp chúng về một mối.

Hà Thu (theo Reuters, CNN)