Từng dự đoán chính xác cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997! Huyền thoại "gấu khổng lồ" của Ngân hàng Société Générale phát hiện những điểm tương đồng đáng kinh ngạc

Gần 30 năm trước, ông từng đưa ra dự đoán chính xác về cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Giờ đây, vị chiến lược gia nổi tiếng này một lần nữa đưa ra cảnh báo: Cơn sốt đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang quét qua toàn cầu có những điểm tương đồng đáng cảnh báo với môi trường thị trường đã gây ra cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng tại các nền kinh tế châu Á. Theo ông, sự bùng nổ AI hiện tại rất có thể là một bong bóng.

Vị chiến lược gia này chính là Albert Edwards - nhà phân tích của Ngân hàng Société Générale tại London. Ông nổi tiếng với những quan điểm thị trường cực kỳ bi quan, thậm chí tự nhận mình là "siêu gấu".

(Nguồn ảnh: MarketWatch)

Điều khiến Edwards so sánh cơn sốt AI hiện tại với khủng hoảng châu Á chính là một báo cáo nghiên cứu gần đây của Torsten Slok - Nhà kinh tế trưởng tại Apollo Global Management.

Trong báo cáo, Slok chỉ ra rằng một chỉ số kinh tế quan trọng gọi là "Tăng trưởng năng suất tổng hợp" (Total Factor Productivity Growth - TFP) có màn trình diễn đáng thất vọng.

Chỉ số này đo lường việc một nền kinh tế có thể tạo ra bao nhiêu sản lượng khi có một lượng nhất định lao động và vốn đầu vào.

Slok giải thích: "Sau khi loại bỏ đóng góp từ việc tăng giờ làm và tăng đầu tư vào máy móc thiết bị, phần tăng trưởng kinh tế còn lại chính là năng suất tổng hợp. Khi các doanh nghiệp có thể tăng sản lượng mà không cần tăng đầu vào, TFP sẽ tăng lên, do đó nó là chỉ số thay thế đáng tin cậy nhất hiện nay để đo lường tiến bộ công nghệ."

Đầu tư AI tăng nhiệt, nhưng năng suất vẫn chưa cải thiện

Sau khi nghiên cứu kỹ dữ liệu liên quan, Slok đi đến một kết luận đáng chú ý:

Mặc dù cơn sốt AI đã phản ánh rõ ràng trong dữ liệu đầu tư doanh nghiệp và định giá cổ phiếu, nhưng tác động thực tế của nó đối với năng suất cho đến nay vẫn chưa xuất hiện trong số liệu thống kê.

Điều này có nghĩa là, "Lợi ích năng suất từ AI hiện vẫn chỉ là một dự đoán, chứ chưa phải là thực tế được xác nhận bởi dữ liệu."

(Nguồn ảnh: Apollo)

quan điểm này khiến Edwards nhớ lại trải nghiệm của ông trong những năm 1990 khi ông đặt cược giảm giá các nền kinh tế châu Á.

Khi đó, ông đọc được một bài viết của Paul Krugman - chủ nhân giải Nobel Kinh tế. Krugman chỉ ra rằng tăng trưởng năng suất tổng hợp của các nền kinh tế châu Á yếu kém, điều này tạo nên sự tương phản rõ rệt với câu chuyện tăng trưởng nhanh của nền kinh tế châu Á mà thị trường lúc bấy giờ tin tưởng phổ biến.

Phát hiện này trở thành cơ sở quan trọng cho dự đoán bi quan của Edwards vào thời điểm đó.

Trong khi đó, thị trường tràn ngập các báo cáo nghiên cứu và ấn phẩm ca ngợi "phép màu" kinh tế châu Á.

Edwards nhận ra rằng thị trường đã sa vào một tâm lý lạc quan tập thể nguy hiểm.

Ông chỉ ra: "Quá nhiều người đã tin vào câu chuyện cực kỳ hấp dẫn này."

Hệ quả là, rất nhiều nhà đầu tư và tổ chức tài chính đã cung cấp vốn rẻ và dồi dào cho các nền kinh tế này, và những khoản tiền này cuối cùng đã bị phân bổ sai.

Theo Edwards, cuộc khủng hoảng tài chính quét qua châu Á sau đó và những tác động lan rộng của nó "hoàn toàn có thể dự đoán được".

Tương tự, sự hình thành và vỡ bong bóng Internet của Mỹ cuối những năm 1990 trong ông cũng không phải là điều không thể dự đoán.

Chính vì vậy, đối với quan điểm chủ đạo hiện nay của thị trường rằng "cơn sốt AI không phải là bong bóng", Edwards luôn giữ thái độ hoài nghi.

Một tín hiệu nguy hiểm khác: Đầu tư doanh nghiệp có vẻ mạnh, nhưng tăng trưởng thực tế có thể hạn chế

Tất nhiên, Edwards cũng thừa nhận rằng hiện tại có thể còn quá sớm để đánh giá, và lợi ích kinh tế từ AI chưa phản ánh đầy đủ trong dữ liệu năng suất tổng hợp.

Tuy nhiên, ông đã trích dẫn thêm nghiên cứu của một nhà kinh tế khác là Rob Parenteau để hỗ trợ cho sự hoài nghi của mình.

Parenteau, từng làm việc tại Allianz, chỉ ra rằng mặc dù tổng đầu tư của doanh nghiệp Mỹ đang tăng nhanh, nhưng đầu tư ròng của doanh nghiệp gần như đi ngang.

Sự khác biệt này đáng được quan tâm.

Tổng đầu tư phản ánh chi tiêu tổng thể của doanh nghiệp vào thiết bị, tòa nhà và các tài sản vốn khác, trong khi đầu tư ròng là tổng đầu tư sau khi khấu trừ khấu hao tài sản hiện có.

Nói cách khác, các doanh nghiệp có vẻ đầu tư ngày càng nhiều tiền hơn, nhưng sau khi trừ đi chi phí duy trì và thay thế vốn hiện có, lượng vốn tích lũy mới thực tế có thể không mạnh như tưởng tượng.

(Nguồn ảnh: Datastream)

Edwards cho rằng, nếu sự tăng trưởng đáng kể trong đầu tư doanh nghiệp Mỹ chủ yếu thể hiện ở giá trị danh nghĩa chứ không phải quy mô đầu tư thực tế, thì sự hoài nghi của ông về sự bùng nổ AI hoàn toàn có cơ sở.

Đánh giá này càng làm sâu sắc thêm lo ngại của ông về tính bền vững của cơn sốt đầu tư AI hiện tại.

Cổ phiếu công nghệ tăng 40%, cổ phiếu chip gần như tăng gấp đôi: Thị trường có quá lạc quan?

Đáng chú ý là, trong khi các nhà kinh tế đặt câu hỏi về việc liệu AI có thực sự thúc đẩy tăng năng suất hay không, thì thị trường tài chính lại tiếp tục nhiệt tình với trí tuệ nhân tạo.

Quỹ State Street Technology Sector SPDR ETF (XLK) theo dõi lĩnh vực công nghệ Mỹ đã tăng 40% tính từ đầu năm đến nay.

Trong khi đó, lĩnh vực bán dẫn có màn trình diễn còn ấn tượng hơn. Các cổ phiếu chip được đại diện bởi quỹ ETF bán dẫn (SOXX) đã tăng gần 100% tính từ đầu năm, vốn hóa thị trường gần như tăng gấp đôi.

Màn trình diễn mạnh mẽ của cổ phiếu công nghệ và bán dẫn cho thấy kỳ vọng khổng lồ mà nhà đầu tư đặt vào cuộc cách mạng AI.

Tuy nhiên, cảnh báo của Edwards chính là: Khi thị trường hình thành kỳ vọng lạc quan nhất trí cao về một câu chuyện công nghệ hoặc tăng trưởng kinh tế nào đó, tiền có thể đổ vào ồ ạt, và những khoản đầu tư này có thực sự chuyển đổi thành cải thiện năng suất và lợi nhuận kinh tế hay không vẫn cần được kiểm chứng.

Từ khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, đến bong bóng Internet cuối những năm 1990, và đến cơn sốt đầu tư AI ngày nay, Edwards nhìn thấy một sợi dây chung đáng cảnh báo: Thị trường có thể đã quá tin vào một câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn, mà bỏ qua dữ liệu kinh tế cơ bản hỗ trợ cho câu chuyện đó.

Tuy nhiên, liệu cơn sốt đầu tư AI hiện tại cuối cùng có biến thành bong bóng hay không, và tác động dài hạn của trí tuệ nhân tạo đối với năng suất lớn đến đâu, vẫn còn nhiều bất định.